Burgerschap in het primair onderwijs

Burgerschap begint al op de basisschool. Van leren luisteren naar een ander tot omgaan met verschillen, samen beslissingen nemen en begrijpen hoe onze samenleving werkt. De uitdaging is om daar van groep 1 tot en met 8 één samenhangend geheel van te maken.

Groep 1 t/m 8

Bouw burgerschap stap voor stap
op met een doorlopende leerlijn.

Passend bij
jullie school

Stem doelen en aanbod af op jullie
leerlingpopulatie en schoolidentiteit.

Haalbaar in de schoolweek

Maak burgerschap onderdeel van het bestaande onderwijs zonder leerkrachten onnodig te belasten.

Van losse lessen naar samenhangend burgerschapsonderwijs

Actief aan de slag met burgerschap

Begin met een duidelijk startpunt

Een goede aanpak begint met inzicht in je leerlingpopulatie.

Zorg voor een duidelijke doorlopende leerlijn

Jaar na jaar verder bouwen aan de kennis van jouw leerlingen.

Reflecteer op de voortgang

Even stilstaan bij hoe het ervoor staat en bepalen hoe je verder gaat.
Kom in contact

Zo geef je burgerschap in 3 stappen een vaste plek op de basisschool

1. Burgerschap meetbaar maken voor het primair onderwijs

Goed burgerschapsonderwijs begint bij de leerlingen die bij jullie op school zitten. Wat weten en  kunnen zij al? Welke maatschappelijke onderwerpen houden hen bezig? En welke uitdagingen spelen binnen jullie schoolcontext?

Met een nulmeting krijg je inzicht in waar leerlingen staan. Die informatie helpt om keuzes te maken die passen bij jullie leerlingenpopulatie en bij het opstellen van een duidelijk startpunt.

Wat willen jullie kinderen meegeven voordat ze de basisschool verlaten? Welke waarden passen bij jullie school en hoe sluiten die aan op de wettelijke burgerschapsopdracht? Een duidelijke visie helpt om keuzes te maken en zorgt ervoor dat het team vanuit dezelfde uitgangspunten werkt.

2. Werk met een leerlijn van groep 1 t/m 8

Veel basisscholen zijn op zoek naar een goede invulling van burgerschapsonderwijs, omdat elke school op een doelgerichte en samenhangende manier aandacht moet besteden aan burgerschap.

In de Act burgerschapskalender, een doorlopende lesmethode voor burgerschap, geef je op een overzichtelijke en toegankelijke manier les. De lessen zijn gekoppeld aan thema’s. Zo zorg je ervoor dat er een samenhang is tussen leerjaren. Daarnaast voeg je eenvoudig lessen en activiteiten toe die jullie al doen. Zo sluit het aan op jullie huidige lespraktijk en breng je alle burgerschapsactiviteiten samen op één plek.

Bijvoorbeeld:
Bij het thema regels en wetten leerlingen leerlingen in de onderbouw wat klassenregels zijn en dat we ook regels op straat hebben, in de middenbouw leren leerlingen waarom we regels in de samenleving hebben en wie toezicht houdt op regels, in de bovenbouw leren leerlingen wat de grondwet is en waarom we een rechtsstaat hebben.

Zo ontstaat geen verzameling van losse burgerschapsactiviteiten maar een samenhangende opbouw waarin duidelijk is wat je wanneer aanbiedt en waar je met leerlingen doelgericht naar toe werkt.

3. Evalueer en borg burgerschap als school

Burgerschap moet niet afhankelijk zijn van één enthousiaste juf, meester
of burgerschapscoördinator.

Daarom kun je met ons meetinstrument aan het einde van het schooljaar zien hoe jullie leerlingen ervoor staan. Zo zie je de voortgang per groep per jaar en kun je als team bijsturen waar nodig. Evalueer daarom regelmatig of doelen worden bereikt. Het meetinstrument helpt voor de borging voor jullie als school en voor de verantwoording richting de onderwijsinspectie.

150+ scholen maken gebruik van Act

Lees hier de ervaring van andere docenten.

Karin Blok

OBS Professor Casimirschool

"Tijdens de ontwikkeling van de Act burgerschapkalender mochten we testen en aangeven wat we wilden aanpassen. Dat was fijn. Het product is erg makkelijk in gebruik!"

Andrew Kilian

Basisschool Essesteijn

“De kalender is heel duidelijk en maakt het overzichtelijk om goed te zien wat er nog meer in het schooljaar terugkomt voor mijn groep.”

Ik wil hier ook mee aan de slag

Een aanpak voor burgerschap die haalbaar is voor het hele team

Burgerschap schoolbreed invoeren hoeft niet in één keer.
Misschien staat jullie visie al stevig, maar ontbreekt de vertaling naar groep 1 t/m 8. Of er gebeurt juist veel in de groepen, maar het overzicht en de samenhang ontbreken.

Act sluit aan bij wat er al staat. Samen bepalen we welke stappen nodig zijn en in welk tempo jullie die kunnen zetten. Daarbij kijken we niet alleen naar de inhoud, maar ook naar wat haalbaar is voor leerkrachten en hoe je het hele team meekrijgt.

Wil je meer inzicht in waar jullie staan? Neem dan vrijblijvend contact op, wij kijken graag met je mee.

Veelgestelde vragen

Welk lesmateriaal is er voor burgerschap in het primair onderwijs?

Act biedt lesmateriaal voor groep 1 tot en met 8, zodat scholen gedurende de hele basisschoolperiode structureel aan burgerschap kunnen werken.

Hoe meet je burgerschap in het primair onderwijs?

Met een nulmeting kun je inzicht krijgen in waar leerlingen staan en welke aandachtspunten er binnen de leerlingenpopulatie spelen. Die inzichten kunnen worden gebruikt om prioriteiten te bepalen en later te evalueren of de aanpak effect heeft.

Hoe betrek je het hele schoolteam bij burgerschap?

Een gedeelde visie en duidelijke afspraken zijn belangrijk. Maak concreet wat burgerschap voor jullie school betekent, welke rol verschillende groepen en leerkrachten hebben en waar activiteiten worden vastgelegd. Zo wordt burgerschap een verantwoordelijkheid van het team in plaats van van één coördinator.

Hoe voorkom je dat burgerschap uit losse activiteiten bestaat?

Leg vast welke doelen centraal staan, waar leerlingen eraan werken en hoe onderwerpen door de leerjaren heen terugkomen. Een doorlopende leerlijn helpt om lessen, projecten en dagelijkse activiteiten met elkaar te verbinden.

Welke onderwerpen horen bij burgerschap op de basisschool?

Welke onderwerpen centraal staan hangt af van de doelen en leerlingenpopulatie van de school. Thema's kunnen onder andere raken aan samenleven, verschillen, vrijheid, gelijkwaardigheid, verantwoordelijkheid en democratie. De precieze invulling moet aansluiten bij de leeftijd en leefwereld van leerlingen.

Hoe maak je een doorlopende leerlijn burgerschap voor groep 1 t/m 8?

Begin met de visie en doelen van de school en breng vervolgens in kaart wat er per groep al gebeurt. Kijk waar overlap of hiaten zitten en bepaal hoe kennis, vaardigheden en ervaringen gedurende de basisschoolperiode worden opgebouwd.

Moet burgerschap een apart vak zijn op de basisschool?

Burgerschap hoeft niet uitsluitend als apart vak te worden aangeboden. Het kan terugkomen in lessen, gesprekken, bestaande vakken, projecten en de dagelijkse schoolpraktijk. Belangrijk is dat duidelijk is aan welke doelen wordt gewerkt en dat er samenhang zit in wat leerlingen van groep 1 tot en met 8 aangeboden krijgen.

Vanaf welke groep geef je burgerschap?

Burgerschapsvorming begint al bij jonge kinderen. De inhoud en werkvormen groeien mee met hun ontwikkeling. In de onderbouw liggen onderwerpen dicht bij de directe leefwereld van kinderen; in hogere groepen kunnen steeds complexere maatschappelijke en democratische onderwerpen aan bod komen.

Is burgerschap verplicht op de basisschool?

Basisscholen hebben een wettelijke burgerschapsopdracht. Scholen geven daar vanuit hun eigen visie en leerlingenpopulatie invulling aan. Daarbij is het belangrijk dat het burgerschapsonderwijs doelgericht en samenhangend wordt aangeboden.

Wat is burgerschap in het primair onderwijs?

Burgerschap gaat over hoe kinderen leren deelnemen aan en bijdragen aan de samenleving. Op school oefenen leerlingen onder andere met samenleven, omgaan met verschillen, verantwoordelijkheid nemen, hun mening vormen en begrijpen hoe onze democratische samenleving werkt.

Wij hebben een herstelopdracht gekregen. Kunnen jullie helpen?

Ja, daar kunnen we bij helpen. Als je een herstelopdracht hebt gekregen dan voldoe je niet aan de burgerschapsopdracht. Dit is geen straf, maar bedoelt als verbetering. Dit betekent natuurlijk niet dat alles wat jullie voor burgerschap doen slecht is. Het kan bijvoorbeeld een onderdeel zijn dat nog niet op orde is. Je doet bijvoorbeeld een hoop losse activiteiten, maar het staat nog niet in een doorlopende leerlijn. Wij helpen je om burgerschap op een manier vorm te geven die voldoet aan de wet, maar ook past bij jullie school en haalbaar is.

Is het belangrijk dat we een eigen invulling geven aan de burgerschapsopdracht?

Ja, elke school moet voldoen aan de minimumeisen in de wet. Daarnaast is het belangrijk om burgerschap vorm te geven op een manier die bij jullie school en leerlingen past. Een school in de schilderswijk heeft een andere populatie dan een school in het Gooi. Leerlingen hebben dan vaak andere uitdagingen en daarop wil je je burgerschapsonderwijs aanpassen. Zo geef je burgerschapsonderwijs dat voldoet aan de wet en past bij jullie leerlingen.

Kom in Actie en plan nu jouw kennismaking

In 3 stappen aan de slag

Je vult je gegevens in en plant een kennismaking in via onze onze online agenda

In een (online) gesprek bespreken we de wensen en mogelijkheden

Je ontvang een op maat gemaakt voorstel

Vraag je proefperiode aan