Burgerschap in het voortgezet onderwijs

Burgerschap een structurele plek geven in het voortgezet onderwijs vraagt meer dan losse lessen en activiteiten. Je wilt aansluiten bij je leerlingen, werken vanuit duidelijke doelen en zorgen voor samenhang in het curriculum.

Act helpt scholen om burgerschap praktisch vorm te geven. Van inzicht in waar leerlingen staan tot een doorlopende leerlijn of projectdagen en het monitoren van resultaten.

Inzicht in waar je leerlingen staan

Met een aanpasbaar meetinstrument zie je wat je leerlingen al kennen en kunnen.

Geef burgerschap passend vorm

Vanuit projecten of vanuit een lesmethode.

Van papier naar praktijk

We zorgen samen dat jullie beleid tot leven komt in het klaslokaal. 

Van losse lessen naar samenhangend burgerschapsonderwijs

Actief aan de slag met burgerschap

Begin met een duidelijk startpunt

Een goede aanpak begint met inzicht in je leerlingpopulatie.

Laat burgerschap structureel terugkomen

Projecten voor de onder- en bovenbouw of een kerndoeldekkende lesmethode.

Reflecteer op de voortgang

Ontdek welke ontwikkeling jullie leerlingen hebben doorgemaakt en stuur bij waar nodig.
Kom in contact

Burgerschap structureel organiseren in 3 stappen

1. Breng in kaart waar leerlingen staan

Start met inzicht in de kennis, vaardigheden en houding van je leerlingen. De meting brengt in beeld wat jouw leerlingpopulatie nodig heeft. Je ontdekt bijvoorbeeld of leerlingen meer kennis over de democratie nodig hebben, of dat er juist kansen liggen om het inleven in anderen te versterken. Daarmee leg je een onderbouwd startpunt voor het burgerschapsonderwijs.

2. Ga structureel aan de slag met burgerschap

Veel middelbare scholen hebben al veel op papier staan, maar zijn zoekende hoe ze burgerschap praktisch kunnen maken voor hun leerlingen. Met onze projecten voor de onder- en bovenbouw breng je burgerschap echt tot leven voor je leerlingen.

Zijn jullie als middelbare school op zoek naar een duidelijke lijn voor burgerschap? Dan kan onze kerndoeldekkende lesmethode helpen om burgerschap een vaste plek in jullie curriculum te geven.

3. Monitor en borg

Worden de doelen die jullie voor burgerschap hebben gesteld ook echt gehaald?

Met ons aanpasbare meetinstrument kun je de ontwikkeling van je leerlingen goed monitoren. Zo zie je de voortgang per klas per jaar en kun je als team bijsturen waar nodig. Het meetinstrument helpt voor de borging voor jullie als school en voor de verantwoording richting de onderwijsinspectie.

Zo werken scholen met burgerschap in het voortgezet onderwijs

Lees hier de ervaring van andere docenten.

Johannes Bethlehem

OGMF Sevenwolden

"Voor onze school waren we op zoek naar een startpunt voor de basisvaardigheden in het VO. Via Act zijn we hierin erg goed op weg geholpen. We kunnen als school nu verder omdat we een goed overzicht hebben van de kennis die de leerlingen op dit moment bezitten."

Marja Broeke

VSO de Isselborgh

"De lessen zelf zijn interactief, kunnen ingepast worden in verschillende vakken of los gegeven worden. Ook is het fijn dat de lessen aangepast kunnen worden en we hiervoor een training hebben gehad van Act."

Ik wil hier ook mee aan de slag

Burgerschap implementeren in een tempo dat bij jullie school past

Niet iedere school begint op hetzelfde punt. Misschien staat er al een visie en zijn er duidelijke doelen, maar je hebt hulp nodig bij de praktische invulling. Of je staat aan het begin en wilt eerst inzicht krijgen in je leerlingpopulatie.

Niet alles hoeft tegelijk. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met een nulmeting, vervolgens aan de slag met de projecten en daarna verder werken aan monitoring en borging.

Act helpt om een aanpak te kiezen die past bij wat er al staat, de beschikbare tijd en jullie ambities.

Veelgestelde vragen

Kunnen jullie helpen bij een herstelopdracht voor burgerschap?

Ja. Bij een herstelopdracht is het belangrijk om eerst helder te krijgen welk onderdeel van het burgerschapsonderwijs nog onvoldoende is uitgewerkt. Dat kan bijvoorbeeld gaan om samenhang, doelen, de doorlopende leerlijn of borging. Vanuit dat startpunt kan gericht worden gewerkt aan verbetering.

Hoe meet je burgerschap bij leerlingen?

Met een burgerschapsmeting of nulmeting kun je inzicht krijgen in waar leerlingen staan op het gebied van kennis, vaardigheden en houding. Die inzichten kunnen vervolgens worden gebruikt om prioriteiten te bepalen en het onderwijs beter af te stemmen op de leerlingpopulatie.

Hoe geef je burgerschap op het vmbo?

Ook binnen het vmbo is een doelgerichte en samenhangende aanpak belangrijk. De inhoud en werkvormen moeten aansluiten bij de leefwereld en het niveau van leerlingen. Act biedt lesmateriaal voor vmbo en havo/vwo, zodat docenten per klas kunnen kiezen wat het beste aansluit.

Welke onderwerpen behandel je bij burgerschap in het voortgezet onderwijs?

In de kerndoelen zie je de onderwerpen die in ieder geval terug moeten komen. Daarnaast kijk je naar je schoolpopulatie. Welke zorgen en uitdagingen zijn er bij jullie leerlingen? Daar wil je specifiek aandacht aan besteden. 

Moet burgerschap een apart vak zijn?

Nee, dit hoeft niet maar kan wel. Het voordeel van een apart vak is dat er sneller een logische doorlopende leerlijn in komt. Het nadeel van een apart vak is dat leerlingen geen transfer maken naar andere vakken.

Het voordeel van burgerschap onderbrengen bij andere vakken is dat leerlingen burgerschapsonderwijs vanuit verschillende vakken terug zien. Het nadeel is dat burgerschap wordt weg geïntegreerd. Daarmee bedoelen we dat burgerschapsdoelen uiteindelijk niet gegeven worden of heel impliciet terugkomen.

Ons advies zou zijn om in ieder geval specifieke aparte momenten in te plannen voor burgerschapsonderwijs. Dit kan bijvoorbeeld in projectweken.

Wat is burgerschap in het voortgezet onderwijs?

Burgerschap in het voortgezet onderwijs gaat over de kennis, vaardigheden en houding die leerlingen nodig hebben om actief deel te nemen aan de samenleving. Scholen werken hier doelgericht en samenhangend aan en stemmen hun burgerschapsonderwijs af op hun eigen schoolcontext en leerlingenpopulatie.

Is burgerschap verplicht in het voortgezet onderwijs?

Ja, scholen hebben een wettelijke burgerschapsopdracht. Scholen kunnen burgerschap op verschillende manieren organiseren, zolang er doelgericht en samenhangend aan wordt gewerkt en de aanpak aansluit bij de wettelijke eisen.

Wij hebben een herstelopdracht gekregen. Kunnen jullie helpen?

Ja, daar kunnen we bij helpen. Als je een herstelopdracht hebt gekregen dan voldoe je niet aan de burgerschapsopdracht. Dit is geen straf, maar bedoelt als verbetering. Dit betekent natuurlijk niet dat alles wat jullie voor burgerschap doen slecht is. Het kan bijvoorbeeld een onderdeel zijn dat nog niet op orde is. Je doet bijvoorbeeld een hoop losse activiteiten, maar het staat nog niet in een doorlopende leerlijn. Wij helpen je om burgerschap op een manier vorm te geven die voldoet aan de wet, maar ook past bij jullie school en haalbaar is.

Is het belangrijk dat we een eigen invulling geven aan de burgerschapsopdracht?

Ja, elke school moet voldoen aan de minimumeisen in de wet. Daarnaast is het belangrijk om burgerschap vorm te geven op een manier die bij jullie school en leerlingen past. Een school in de schilderswijk heeft een andere populatie dan een school in het Gooi. Leerlingen hebben dan vaak andere uitdagingen en daarop wil je je burgerschapsonderwijs aanpassen. Zo geef je burgerschapsonderwijs dat voldoet aan de wet en past bij jullie leerlingen.

Kom in Actie en plan u jouw kennismaking

Gratis en vrijblijvend

Ben je benieuwd hoe we jouw school met bugrerschap kunnen helpen? Leuk! Zo werkt het:

In 3 stappen aan de slag

Je vult je gegevens in en plant een kennismaking in via onze onze online agenda

In een (online) gesprek bespreken we de wensen en mogelijkheden

Je ontvang een op maat gemaakt voorstel

Vraag je demo aan